|
piątek 09.10.2009 sobota 10.10.2009 niedziela 11.10.2009 poniedziałek 12.10.2009 wtorek 13.10.2009 środa 14.10.2009 czwartek 15.10.2009 piątek 16.10.2009 sobota 17.10.2009 niedziela 18.10.2009 |
|
Patron honorowy koncertu: Ivan Horsky Konsul Generalny Republiki Słowacji w Krakowie
L. Janáček, Sonata es-moll “Z ulicy 1 X 1905“ M. Musorgski, Obrazki z wystawy ------------------------------------------- A. Berg, Sonata op. 1 G. Gershwin, Błękitna rapsodia W muzycznym kalejdoskopie
Nowe warunki życia wpłynęły na zapoczątkowanie nowego okresu w twórczości Leoša Janáčka, zwanego okresem rewolucyjnym. Bezpośrednim impulsem do napisania Sonaty es-moll pt. Z ulicy 1 października 1905 były wydarzenia związane ze śmiercią ludowca Františka Pavlíka, który walczył o oświatę narodową. Muzyka pełna jest tu żalu i odrzucenia. Pierwsza część – Przeczucie (Con moto) ma charakter ballady, druga – początkowo zatytułowana Elegia, a następnie Śmierć (Adagio) – to pieśń żałobna o charakterze marsza. Początkowo Sonata składała się z trzech części, ale podczas próby generalnej przed pierwszym wykonaniem, kompozytor wyraźnie niezadowolony, zwątpiwszy w jej wartość, spalił ją na oczach wykonawczyni. Obrazki z wystawy Modesta Musorgskiego to cykl 10 miniatur fortepianowych z 1874 roku, zainspirowany wystawą szkiców, rysunków i obrazów przyjaciela kompozytora Wiktora Hartmanna. Zorganizowana była ona niedługo po śmierci malarza, którą Musorgski silnie przeżył. Cykl miniatur zawiązany jest Promenadą i jej wariacyjnymi przekształceniami, które występują między częściami, splatając poszczególne ogniwa suity w harmonijną całość. Temat ten stanowi muzyczny autoportret przechadzającego się po wystawie kompozytora. W cyklu szczególne znaczenie ma nowatorskie potraktowanie fortepianu, w którego partii dominującą rolę zyskują elementy kolorystyczne. Alban Berg napisał swoją Sonatę op.1 w latach 1907 – 1908, a jej prawykonanie odbyło się dopiero w roku 1911. Mistrzowska pod względem formalnym, oryginalna tematycznie, oparta jest właściwie na jednej części skupionej wokół tonacji h-moll. Dzięki zabiegom Berga – takimi jak częste stosowanie chromatyki, pochodów całotonowych i “wędrówek” centrów brzmieniowych – muzyka wywołuje wrażenie niestabilnej tonalności. Kompozytor stosuje tu oryginalne rozwiązania interwałowe, a harmonikę rozszerza do granic możliwości. “To było w pociągu. Jego mechaniczny rytm, te stuki i łomoty, nierzadko okazują się inspiracją dla kompozytorów (…). I właśnie wtedy, w pociągu, nagle usłyszałem, wręcz zobaczyłem na papierze, całą strukturę Rapsodii, od początku do końca.” Skomponowana w 1923 roku przez George’a Gershwina Błękitna rapsodia zamówiona została przez słynnego muzyka jazzowego Paula Whitemana. Utwór ten jest “wybitnie amerykański”, zainspirowany jazzem i muzyką rozrywkową, w której partie koncertującego fortepianu łączą się z partiami o charakterze symfonicznym. Ta niezwykle swobodnie skonstruowana rapsodia oparta na kontrastach nastrojów i tempa, przeplatana jest broadwayowskimi tematami. Gershwin nazwał ją nawet “muzycznym kalejdoskopem Ameryki”. Wersja orkiestrowa, jaką dziś znamy, nie pochodzi od kompozytora – została zredagowana przez innego twórcę amerykańskiego – Feriego Grofé’a. Joanna Ślusarczyk |
|
|
