Martina Filjak (Chorwacja)


19:00 Sala Koncertowa Akademii Muzycznej


Patron honorowy koncertu:

Ivan Del Vechio

Ambasador Republiki Chorwacji w Warszawie



J. Haydn, Sonata c-moll Hob. XVI/20  
L. Berio, Wasserklavier – Feuerklavier – Luftklavier  
F. Chopin, Ballada f-moll op. 52 
----------------------- 
P. Soler, 3 Sonaty 
J. Brahms, Wariacje na temat Paganiniego op. 35  
B. Bartók, Out of doors  (With drums and pipes – Barcarolle – Musettes – The nights music – The chase)


PochwaÅ‚a różnorodnoÅ›ci


W drugiej poÅ‚owie XVIII wieku, obok trwajÄ…cego jeszcze stylu barokowego i rozwijajÄ…cego siÄ™ stylu galant (pÅ‚ynna, Å›piewna melodyka), zaznacza siÄ™ również oddziaÅ‚ywanie nowego nurtu ideowo-artystycznego okreÅ›lanego mianem “burzy i naporu” (Sturm und Drang). Sonata fortepianowa c-moll (jedyna w tej tonacji u Haydna), pochodzÄ…ca z roku 1771, ukazuje nam kompozytora niemalże w centrum jego “romantycznego kryzysu”. Zdecydowanie wyróżnia siÄ™ swym dramatycznym wyrazem muzycznym. Nad formalnymi ograniczeniami stylu galant zdajÄ… siÄ™ triumfować subiektywne i namiÄ™tne uczucia. FinaÅ‚ nie jest już beztroskÄ… zabawÄ… – staje siÄ™ dramatycznym punktem kulminacyjnym. 

Luciano Berio w swych utworach na pojedyncze instrumenty solowe daÅ‚ przykÅ‚ad wspóÅ‚czesnego rozumienia możliwoÅ›ci instrumentów. Six Encores to cykl szeÅ›ciu miniatur fortepianowych skomponowanych w 1990 roku (Brin 1990, Leaf 1990), zawierajÄ…cy również kompozycje powstaÅ‚e w latach wczeÅ›niejszych (Wasserklavier 1965, Erdenklavier 1969, Luftklavier 1985 

Feuerklavier 1989). Utwór ukazuje wielość i rozmaitość inspiracji, również historycznych, czerpanych przede wszystkim z muzyki romantycznej i impresjonistycznej - cztery z nich (Erdenklavier, Wasserklavier, Luftklavier i Feuerklavier) stanowiÄ… próbÄ™ oddania charakteru żywioÅ‚ów. 

Każda z czterech ballad Fryderyka Chopina posiada swe indywidualne rysy, każda odznacza siÄ™ też wÅ‚aÅ›ciwym sobie wyrazem. Ballada f-moll op. 52 przez wielu uważana jest za szczytowe osiÄ…gniÄ™cie kompozytora w tym gatunku. PowstaÅ‚a w Nohant w latach 1842 i 1843. Wyróżnia siÄ™ przede wszystkim rozmachem szeroko zarysowanej formy i reprezentuje refleksyjnÄ… fazÄ™ dojrzaÅ‚ego stylu Chopina. Utrzymana jest w nastroju zamyÅ›lenia, zadumy i namiÄ™tnego liryzmu.

Padre Antonio Soler należaÅ‚ do grupy najwybitniejszych kompozytorów hiszpaÅ„skich XVIII wieku. W swym dorobku ma ponad 120 sonat na instrumenty klawiszowe (klawesyn, klawikord lub fortepian). Jego wczesnoklasyczne sonaty, napisane w stylu galant, bogate sÄ… w różnorodne motywy, regularne i symetryczne ugrupowania; odznaczajÄ… siÄ™ głębokim wyrazem i bezpoÅ›rednioÅ›ciÄ… uczucia charakterystycznego dla sentymentalizmu. 

Wariacje na temat Paganiniego op. 35 Johannesa Brahmsa powstaÅ‚y w latach 1862-63 i do dziÅ› pozostajÄ… jednym z najwyższych kryteriów sprawnoÅ›ci technicznej. Opatrzone zostaÅ‚y podtytuÅ‚em “etiudy fortepianowe”. Ich temat pochodzi ze sÅ‚ynnego Kaprysu a-moll na skrzypce solo z op. 10 Paganiniego i zainspirowaÅ‚ także wielu innych kompozytorów, m.in. Liszta, Schumanna, Busoniego, Rachmaninowa i LutosÅ‚awskiego. 28 wirtuozowskich wariacji zgromadzonych zostaÅ‚o w dwóch zeszytach, po 14 

w każdym. 

Cykl piÄ™ciu solowych utworów fortepianowych Out of doors, (Pod goÅ‚ym niebem), powstaÅ‚ych w 1926 roku to jedno 

z najważniejszych dzieÅ‚ fortepianowych Beli Bartóka. Programowo-ilustracyjne kompozycje wyrażajÄ… fascynacjÄ™ artysty Å›wiatem natury. Pierwsza część Z bÄ™bnami i piszczaÅ‚kami jest skrajnym przykÅ‚adem perkusyjnego traktowania fortepianu; spokojna 

i refleksyjna Barkarola wykracza poza diatonikÄ™; Musettes Å‚Ä…czy klawesynowÄ… ornamentykÄ™ z ostrymi wspóÅ‚brzmieniami; Muzyka nocy uważana jest za jednÄ… z najbardziej odkrywczych brzmieniowo kompozycji Bartóka; finaÅ‚owa Gonitwa tÄ™tni życiem, energiÄ… i dynamizmem.

Joanna Åšlusarczyk



Stowarzyszenie Artystyczne PianoClassic, ul. Zwierzyniecka 15/8, 31-103 Kraków    www.pianoclassic.pl   tel: +48 696 950 910