sobota 10.10.2009

Martina Filjak (Chorwacja)

19:00 Sala Koncertowa Akademii Muzycznej

Patron honorowy koncertu:

Ivan Del Vechio

Ambasador Republiki Chorwacji w Warszawie

J. Haydn, Sonata c-moll Hob. XVI/20
L. Berio, Wasserklavier – Feuerklavier – Luftklavier
F. Chopin, Ballada f-moll op. 52
-----------------------
P. Soler, 3 Sonaty
J. Brahms, Wariacje na temat Paganiniego op. 35
B. Bartók, Out of doors  (With drums and pipes – Barcarolle – Musettes – The nights music – The chase)

Pochwała różnorodności

W drugiej połowie XVIII wieku, obok trwającego jeszcze stylu barokowego i rozwijającego się stylu galant (płynna, śpiewna melodyka), zaznacza się również oddziaływanie nowego nurtu ideowo-artystycznego określanego mianem “burzy i naporu” (Sturm und Drang). Sonata fortepianowa c-moll (jedyna w tej tonacji u Haydna), pochodząca z roku 1771, ukazuje nam kompozytora niemalże w centrum jego “romantycznego kryzysu”. Zdecydowanie wyróżnia się swym dramatycznym wyrazem muzycznym. Nad formalnymi ograniczeniami stylu galant zdają się triumfować subiektywne i namiętne uczucia. Finał nie jest już beztroską zabawą – staje się dramatycznym punktem kulminacyjnym.

Luciano Berio w swych utworach na pojedyncze instrumenty solowe dał przykład współczesnego rozumienia możliwości instrumentów. Six Encores to cykl sześciu miniatur fortepianowych skomponowanych w 1990 roku (Brin 1990, Leaf 1990), zawierający również kompozycje powstałe w latach wcześniejszych (Wasserklavier 1965, Erdenklavier 1969, Luftklavier 1985

i Feuerklavier 1989). Utwór ukazuje wielość i rozmaitość inspiracji, również historycznych, czerpanych przede wszystkim z muzyki romantycznej i impresjonistycznej - cztery z nich (Erdenklavier, Wasserklavier, Luftklavier i Feuerklavier) stanowią próbę oddania charakteru żywiołów.

Każda z czterech ballad Fryderyka Chopina posiada swe indywidualne rysy, każda odznacza się też właściwym sobie wyrazem. Ballada f-moll op. 52 przez wielu uważana jest za szczytowe osiągnięcie kompozytora w tym gatunku. Powstała w Nohant w latach 1842 i 1843. Wyróżnia się przede wszystkim rozmachem szeroko zarysowanej formy i reprezentuje refleksyjną fazę dojrzałego stylu Chopina. Utrzymana jest w nastroju zamyślenia, zadumy i namiętnego liryzmu.

Padre Antonio Soler należał do grupy najwybitniejszych kompozytorów hiszpańskich XVIII wieku. W swym dorobku ma ponad 120 sonat na instrumenty klawiszowe (klawesyn, klawikord lub fortepian). Jego wczesnoklasyczne sonaty, napisane w stylu galant, bogate są w różnorodne motywy, regularne i symetryczne ugrupowania; odznaczają się głębokim wyrazem i bezpośredniością uczucia charakterystycznego dla sentymentalizmu.

Wariacje na temat Paganiniego op. 35 Johannesa Brahmsa powstały w latach 1862-63 i do dziś pozostają jednym z najwyższych kryteriów sprawności technicznej. Opatrzone zostały podtytułem “etiudy fortepianowe”. Ich temat pochodzi ze słynnego Kaprysu a-moll na skrzypce solo z op. 10 Paganiniego i zainspirował także wielu innych kompozytorów, m.in. Liszta, Schumanna, Busoniego, Rachmaninowa i Lutosławskiego. 28 wirtuozowskich wariacji zgromadzonych zostało w dwóch zeszytach, po 14

w każdym.

Cykl pięciu solowych utworów fortepianowych Out of doors, (Pod gołym niebem), powstałych w 1926 roku to jedno

z najważniejszych dzieł fortepianowych Beli Bartóka. Programowo-ilustracyjne kompozycje wyrażają fascynację artysty światem natury. Pierwsza część Z bębnami i piszczałkami jest skrajnym przykładem perkusyjnego traktowania fortepianu; spokojna

i refleksyjna Barkarola wykracza poza diatonikę; Musettes łączy klawesynową ornamentykę z ostrymi współbrzmieniami; Muzyka nocy uważana jest za jedną z najbardziej odkrywczych brzmieniowo kompozycji Bartóka; finałowa Gonitwa tętni życiem, energią i dynamizmem.

Joanna Ślusarczyk

Stowarzyszenie Artystyczne PianoClassic, ul. Zwierzyniecka 15/8, 31-103 Kraków www.pianoclassic.pl tel: +48 696 950 910